De beslissing van de Britse gezondheidsdienst NHS om het afslankmiddel Wegovy gratis aan te bieden aan een grote groep patiënten met overgewicht en een cardiovasculaire voorgeschiedenis, heeft ook in België het debat opnieuw aangewakkerd. De vraag of geneesmiddelen op basis van semaglutide, zoals Ozempic en Wegovy, breder en mogelijk gratis ter beschikking moeten worden gesteld, komt daarmee opnieuw op de voorgrond.

Vanaf deze zomer zal Wegovy in het Verenigd Koninkrijk worden aangeboden aan patiënten met een BMI van 27 of hoger die eerder al een hartaanval, een beroerte of ernstige circulatieproblemen in de benen hebben doorgemaakt. In totaal komen ongeveer 1,2 miljoen Britten in aanmerking. Met de maatregel wil de Britse overheid het risico op nieuwe hart- en vaatproblemen verkleinen.

De Britse beslissing fungeert als katalysator voor een breder debat in België. In een artikel in HLN pleit cardioloog Pedro Brugada voor een ruimere toegankelijkheid van deze therapieën. Hij verwijst daarbij naar studies die aantonen dat semaglutide het risico op cardiovasculaire gebeurtenissen kan verlagen.

Volgens Brugada reikt de impact van deze medicatie verder dan louter behandeling. Hij wijst erop dat semaglutide niet alleen effect heeft bij patiënten met bestaande hartproblemen, maar ook preventief kan werken: “Het is intussen zelfs bewezen dat geneesmiddelen als Ozempic ook effectief zijn bij mensen met obesitas die nooit eerder hartproblemen hadden. Dan werken deze medicijnen preventief.”

“Een logisch plan”
De Britse aanpak krijgt ook bijval van professor Bart Van der Schueren, endocrinoloog aan het UZ Leuven en voorzitter van de Belgische Vereniging voor de Studie van Obesitas. Hij noemt de beslissing van de NHS “een logisch plan” en verwijst daarbij naar de evidentie uit klinisch onderzoek: “Uit studies is gebleken dat dat echt wel efficiënt is. Het gaat over mensen die al ziek zijn. Wegovy heeft inderdaad aangetoond dat het het risico op beroerte en hartinfarct sterk doet afnemen, als je al een beroerte of hartinfarct hebt gehad.”

Hij benadrukt ook de impact op populatieniveau: “Per vier patiënten voorkom je op die manier één patiënt met een nieuw hartinfarct of een nieuwe beroerte. Dat is enorme winst voor die persoon, maar ook voor de samenleving.”

Kritische stemmen uit het veld
In Terzake nuanceerde Luc Van Gaal, professor endocrinologie (UZ Antwerpen), dat de impact van deze medicatie in belangrijke mate beperkt blijft tot de groep patiënten met het hoogste risico: “Patiënten die het risico lopen op een nieuw infarct zullen we daarmee helpen, en dat verdienen die mensen ook. Maar het probleem van obesitas lossen we er niet mee op. We komen eigenlijk te laat, want het probleem dat we behandelen had kunnen voorkomen worden door preventie. Dan moeten we naar ouders kijken, naar grootouders, scholen en uiteraard naar de overheid.”

Ook huisarts Patrik Vankrunkelsven pleitte in Terzake voor een structurele aanpak: “De overheid moet investeren in het goedkoper maken van gezonde voeding en ongezonde voeding duurder maken, reclame verbieden en inzetten op lessen op school. Het is een maatschappelijk probleem waar de overheid veel te hard talmt. Nu investeren in het terugbetalen van afslankmiddelen en niet in die maatregelen is gewoon fout.”

Investering volgens Brugada
Tegenover de potentiële voordelen van semaglutide staat volgens Brugada wel een aanzienlijk kostenplaatje. Toch pleit hij ervoor om dit als een investering te beschouwen: “Alle Belgen met een BMI van 30 of meer Ozempic of Wegovy geven, moet je bekijken als een investering. Je betaalt nu om later te besparen. Je bespaart omdat het aantal hart- en vaatziekten zou dalen.”

Brugada benadrukt daarbij dat een brede beschikbaarheid niet betekent dat deze geneesmiddelen zonder controle gebruikt mogen worden: “Ze zouden wel gratis ter beschikking moeten worden gesteld, maar altijd op voorschrift. De patiënten moeten immers heel goed opgevolgd worden. Men moet ook checken of patiënten de geneesmiddelen wel juist gebruiken en of er geen bijwerkingen zijn.”

Publieke opinie verdeeld
Dat het onderwerp leeft, blijkt ook uit de publieke discussie. In het televisieprogramma De Tafel van Gert werd de stelling voorgelegd aan het publiek, waarbij de meningen bijna gelijk verdeeld waren: 49% was voorstander van gratis verstrekking, tegenover 51% tegen.